روانشناسی

هیجان‌های منفی و سیستم مهاری رفتاری

هیجان‌های منفی و سیستم مهار رفتاری: ترس و تنفر

هیجانات منفی و کارکرد سیستم مهار رفتاری در رفتارهای روزمره

آیا تا به حال شده که نسبت به یک نفر احساس خوبی نداشته‌باشید و بخواهید از او اجتناب کنید؟ شاید نسبت به یک رنگ این احساس را دارید، یعنی از یک رنگ بدتان می‌آید. شاید از یک شغل یا یک درس. چرا از برخی چیزها متنفریم. از برخی تجربه‌ها در زندگی بیزاریم؟

هیجانات منفی در نیمکره‌ی راست کنترل می‌شوند.

در مغز ما دو سیستم رفتاری و کنترل هیجان وجود دارد. یکی از این سیستم‌ها سیستم باس BAS هست و دیگری سیستم بیس BIS. این دو سیستم در سال ۱۹۷۰ توسط جفری الن گری معرفی شد. او نظریه‌ای ارائه داد که به نظریه زیست روان‌شناسی شخصیت معروف است. این نظریه مدلی است که رفتارها و شخصیت ما را توضیح می‌دهد. این نظریه توضیح می‌دهد که هیجان‌های منفی و رفتارهای مهاری و همین‌طور هیجان‌های مثبت ایجاد می‌شوند. طبق این نظریه ما دو مغز داریم. مغز سمت راست عمل مهارکنندگی را انجام می‌دهد و مغز سمت چپ که عمل فعال‌کنندگی را انجام می‌دهد. او سیستم مغز سمت راست را بیس نام نهاد و سیستم مغز سمت چپ را باس نام نهاد. این دو سیستم در دو نیمکره مغز تعاملات انسانی و هیجانات رفتاری را کنترل می‌کند. سیستم BIS مخفف سیستم مهار رفتاری است.

سیستم مهار رفتاری به تنبیه حساسیت بیش‌تری نشان می‌دهد.

این سیستم به تنبیه حساسیت بیشتری نشان می‌دهد. افرادی که سیستم مهار رفتاری قوی‌تری دارند مرتب خودشان را سرزنش می‌کنند. ترس این را دارند که مورد قبول دیگران یا خودشان واقع نشوند. دائم احساس گناه می‌کنند. هیجانات مثبت کمتر روی این افراد تأثیر می‌گذارد. برای تربیت این افراد تنبیه بهتر از پاداش کار می‌کند. فرض کنید که یک رژیم غذایی طراحی کرده‌اید و تلاش می‌کنید تا به آن پایبند باشید. اگر می‌خواهید خودتان را موظف کنید که هر روز ورزش کنید، باید برای این رفتار برای خودتان یک محرک شرطی در نظر بگیرید. این محرک شرطی باید یک هیجان منفی را در شما برانگیخته کند. برای مثال بگویید که اگر ورزش نکنم از خوردن شکلات یا رفتن به کافه در آن روز محرومم.

سیستم مهار رفتاری، رفتار اجتناب ایجاد می‌کند.

سیستم مهار رفتاری انگیزه را کاهش می‌دهد و باعث می‌شود که فرد اجتناب بورزد. این بدین معنی است که با فعال شدن سیستم مهار رفتاری، نسبت به آن دسته از کارهایی را دوست نداریم انجام بدهیم، هیجانات منفی نشان می‌دهیم. از رو‌به‌رو شدن با برخی از تجربه‌ها بیزاریم. برای مثال بعد از ظهر سر کلاس دانشگاه نشسته‌ایم تمام روز را کلاس داشتیم و این کلاس آخرین کلاس ماست در اوج خستگی هستیم و استاد بسیار کسل‌کننده درس می‌دهد. در این حالت سیستم بیس مغز ما در نیمکره راست مخ فعال شده و انگیزه را مهار و رفتار اجتناب را ایجاد می‌کند. یا درست‌تر آن است که بگوییم هیجان منفی ایجاد و انگیزه‌ را مهار می‌کند. در آن لحظه ما علاقه‌ای نداریم که در این کلاس حاضر شویم.

ایجاد هیجانات منفی ترس و نفرت

سیستم بیس دو هیجان نفرت و ترس را ایجاد می‌کند. در مثالی که در بند قبل زدم دانشجو یا از استاد یا از کلاس و یا از درس خود نفرت پیدا می‌کند. برای مقابله با کابوس درس خواندن، از تحصیلات فاصله می‌گیرد. حال نوزادی را در نظر بگیرید که در آغوش مادرش است مادر با محبت فرزندش را نوازش می‌کند. ناگهان مادر در گوشه‌ای از اتاق یک سوسک می‌بیند. شروع می‌کند به فریاد کشیدن و این سو آن سو پریدن. نوزاد یا طفل خردسال رفتار مادر را مشاهده می‌کند. برای نوزاد سوسک یک محرک است. نوزاد هیچ شناختی از سوسک ندارد. با مشاهده‌ی رفتار مادر که شامل یک هیجان منفی است، نسبت به سوسک یک شناخت منفی پیدا می‌کند. این هیجان منفی ترس نام دارد و در نیمکره‌ی راست مغز نوزاد تحلیل می‌شود. او هیجان منفی ترس را از مادر می‌آموزد دفعات دیگر که سوسک را ببیند ارزیابی منفی از آن می‌کند و آن را خطر تلقی می‌کند. بنابراین مانند مادر رفتار می‌کند و به این سو و آن سو می‌پرد و جیغ می‌کشد. سیستم بیس با حافظه و قسمتی به اسم سپتو هیپوکمپال اتصال عصبی دارد. به همین دلیل است که ما می‌توانیم ترس و نفرت را یاد بگیریم و آن را به حافظه بلندمدت بسپاریم. این نوزاد اگر نتواند با هیجان منفی و ترس از سوسک مقابله کند، تا آخر عمر از سوسک می‌ترسد.

تبدیل شدن هیجانات منفی به اضطراب

افرادی که هیجانات منفی و سیستم مهار رفتاری فعال‌تری دارند، بیش‌تر مضطرب می‌شوند. در میان این افراد اختلالات خلقی مشهود است و آمار افسردگی بالایی نشان می‌دهند. اضطراب و استرس باعث پرخوری چاقی و افزایش وزن می‌شوند.

سیستم مهار رفتاری در مقابل سیستم فعال‌کننده‌ی رفتاری شکل می‌گیرد.

در مقابل سیستم بیس سیستم باز وجود دارد سیستم باز مخفف سیستم فعال‌سازی رفتاری است. خلاف سیستم بیس این سیستم به پاداش پاسخ بهتری نشان می‌دهد. هیجان‌های مثبت محرک‌هایی هستند که می‌توانند این سیستم را به خوبی تحریک کنند. این سیستم در نیمکره چپ وجود دارد

 

درج دیدگاه

تنها یک قدم دیگر تا دانلود 
ایبوک مقاله‌ی شماره‌ی ۱ 

ایمیل خود را در باکس سفید رنگ در قسمت زیر وارد کنید تا فایل ایبوک را برایتان ایمیل کنم.
ایمیل خود را این قسمت وارد کنید.
دانلود فایل ایبوک ۱
close-link