بیوشیمی فیزیولوژی ورزش و تربیت بدنی

هموگلوبین| نقش هموگلوبین و میوگلوبین در اکسیژن رسانی به بافت ها

تصویر هموگلوبین
نوشته شده توسط آرش بهلولی

روش‌های اکسیژن رسانی به بافت ها

در این مقاله به اکسیژن رسانی در بدن به بافت ها می‌پردازیم.
اکسیژن به دو روش در خون حل می شود:
  1. محلول (حدود 2 درصد)
  2. متصل به هموگلوبین (حدود 98 درصد)

وجود هموگلوبین در خون بسیار حائز اهمیت است چون می تواند ظرفیت حمل اکسیژن را در خون به 70 برابر افزایش دهد. بنابراین غلظت کافی هموگلوبین در خون برای اکسیژن رسانی به بافت ها ضروری است. ظرفیت خون در اتصال به اکسیژن محدود است و این ظرفیت به مقدار هموگلوبین موجود در خون بر می گردد. توانایی حمل اکسیژن در 100 درصد اشباع هموگلوبین و میوگلوبین از اکسیژن اندازه گیری می شود.

میوگلوبین ملکولی است که همانند هموگلوبین حاوی آهن است و برای اکسیژن رسانی به بافت های عضله کاربرد دارد. وجود میوگلوبین در عضلات ضروری است تا اکسیژن کافی برای انقباض عضلانی را انتقال دهد.

منحنی های اشباع میوگلوبین و هموگلوبین

گفتیم که اکسیژن رسانی به بافت ها را درحالت اشباع هموگلوبین و میوگلوبین از اکسیژن بررسی می‌کنیم. منحنی اشباع میوگلوبین یک سهمی با شیب بسیار تند است. وقتی میوگلوبین در حضور اکسیژن قرار می گیرد سریعا از آن اشباع می شود. برای اشباع میوگلوبین از اکسیژن نیاز به فشار اکسیژن بسیار پایین و در حدود 20 mmhg می باشد.

منحنی اشباع هموگلوبین ازاکسیژن از نوع سیگموئید (S شکل) بوده  که درآن میزان اشباع اکسیژن با افزایش فشار اکسیژن محیطی در ابتدا آهسته بوده  ولی بعد یکباره شدت گرفته و مجددا کاهش می یابد. هموگلوبین در فشارهای اکسیژنی به مراتب بالاتر، بیش از 100 mmhg اشباع می شود.

شاخص p50

شاخص P50 شاخصی است که میزان تمایل پروتئین به اکسیژن را نشان می دهد. P50 عبارت است ازمقداری از فشار اکسیژن که برای اشباع نیمی از مقدار پروتئین کافی باشد.

P50 برای میوگلوبین  2.8mmhg و برای هموگلوبین 26mmhg می باشد. یعنی در فشار اکسیژن معادل 26mmhg نیمی از غلظت هموگلوبین خون اشباع می شود و در بافت هم با فشار اکسیژن 2.6mmhg نیمی از غلظت از میوگلوبین به حالت اشباع در می آید.

نمودار منحنی هموگلوبین و میوگلوبین

اثر هالدان و اثر بوهر

در سطح مویرگ های ریوی که فشار اکسیژن بالاست. اکسیژن با هموگلوبین ترکیب شده و منجر به آزاد سازی CO2 می شود. این گونه کربن‌دی‌اکسید از طریق ریه‌ها دفع می‌شود. به این پدیده اثر هالدان می گویند.

در سطح مویرگ های بافتی غللظت بالای CO2 باعث آزادسازی اکسیژن به بافت می شود. در واقع با آزادسازی کربن‌دی‌اکسید، اکسیژن رسانی به بافت صورت می‌گیرد. این پدیده را اثر بوهر می گویند.

درج دیدگاه